Geçen cuma günü kapanışta 1,7810 lira olan dolar sabah 1,7950 lira seviyesinden güne başladı. Gün boyunca 1,8000 liranın altında bir seyir izleyen dolar akşam kapanışa doğru artışa geçerek 1,8040 liraya çıktı ve bir haftalık aradan sonra tekrar aynı seviyeleri test etti.

Kapanışa yaklaşıldığı şu dakikalarda İstanbul serbest piyasada 1,8010 liradan alınan dolar 1,8040 liradan satılıyor. Avronun alış fiyatı 2.4570 lira, satış fiyatı 2,4600 lira olarak gerçekleşti.

Bankalararası piyasada dolar kotasyonlarında alışta en düşük fiyat 1,8040 lira, en yüksek fiyat 1,8060 lira, satışta en düşük fiyat 1,8110 lira, en yüksek fiyat 1,8140 lira düzeyinde bulunuyor.

Uluslararası piyasalarda avro-dolar paritesi 1,3610, sterlin-dolar paritesi 1,5655, yen-dolar paritesi ise 76,72 düzeyinde seyrediyor.

Altın, dün küresel merkez bankalarının dolarda likidite sağlamak için ortak hareket edeceğini açıklamasın ardından başladığı düşüşünü sürdürüyor. 1,760 dolara gerileyen değerli metal, haftalık bazda da yüzde 5′e yakın değer kaybıyla son iki yılın en sert düşüşünü yaşıyor.

Spot altının onsu bugün yüzde 1.5′lik gerilemeyle, 1,762 dolara gelerek 26 Ağustos’tan beri gördüğü en düşük seviyeye çekildi.

Serbest piyasada ise ziynet altın alım satım fiyatları şöyle değişti:

24 ayar külçe altında bundan önceki Kapalıçarşı rekoru 104,40 lira ile dün kırılmıştı.

Uluslararası piyasalarda geçen haftayı 1606,30 dolardan tamamlayan altının ons fiyatı, geçtiğimiz haftaya 1600 dolar sınırını aşarak rekorla başlamış, daha sonra yükselişini sürdürerek en son 19 Temmuz salı günü 1610,13 dolarla en yüksek seviyesini görmüştü.

BANKALARARASI PİYASADA DOLAR

Bankalararası piyasada satışta dolar kotasyonları en düşük 1,7100 lira, en yüksek 1,7150 lira seviyesinde bulunuyor.

Dolar kotasyonları saat 09.20 itibariyle alışta en düşük 1,7040 lira, en yüksek 1,7050 lira, satışta en düşük 1,7100 lira, en yüksek 1,7150 lira seviyesinde işlem görüyor.

ASYA BORSALARI DÜŞTÜ

Asya borsaları haftaya düşüşle başladı. Japonya’da Tokyo Borsası’nın temel göstergesi Nikkei Endeksi, cuma gününe göre, yüzde 0,81 (82,10 puan) azalarak 10.050,01 puan oldu.

Hong Kong’da Hang Seng Endeksi yüzde 0,76, Çin’de CSI 300 Endeksi yüzde 2,42 ve Güney Kore’de Kospi Endeksi yüzde 0,88 değer kaybetti.

Tayvan’da borsa yüzde 0,93, Avustralya’da yüzde 1,50, Yeni Zelanda’da yüzde 0,61, Endonezya’da yüzde 0,65, Hindistan’da yüzde 0,16, Singapur’da yüzde 0,93 ve Malezya’da yüzde 0,25 gerilerken, Tayland’da yüzde 0,09 artış gösterdi.

Asya borsaları, ABD’de borçlanma limitinin artırılmasında başarısız olunmasının ardından geriledi.

PETROL FİYATLARI

Uluslararası piyasalarda petrol fiyatları, ABD’deki borçlanma limitinin artırılamamasının temerrüdü tetikleyebileceği ve bunun da küresel ekonomiye zarar verebileceği endişeleri nedeniyle geriledi.

Batı tipi ham petrolün eylül teslimi fiyatı 95 sent düşerek varili 98,92 dolardan satılırken, Londra’da Brent tipi ham petrol de 68 sent gerileyerek varili 117,99 dolardan işlem görüyor.

Avrupa Birliği (AB) 7′nci Çerçeve Programı kapsamında 5 milyar euroluk fon önümüzdeki günlerde serbest bırakılacak. 50′ye yakın çağrıyla birlikte sunulacak büyük pastadan, Türkiye’deki girişimciler de pay alabilecek. Fonlarla ilgili duyurunun 20 Temmuz’da yapılması bekleniyor. Çerçeve Programları, Avrupa’nın bilimsel ve teknolojik temelinin güçlendirilmesi, endüstriyel rekabetin desteklenmesi ve ülkeler arası işbirliğinin teşvik edilmesi amacıyla yürütülüyor.

SAĞLIKTAN BİLİŞİME
2013′e kadar sürecek 7′nci Çerçeve Programı kapsamında bu yıl 5 milyar euroluk fonun serbest bırakılması öngörüldü. Fonların değerlendirileceği 50′ye yakın çağrı arasında; sağlıktan bilgi iletişim teknolojisine, enerjiden gıda-tarım ve biyoteknolojiye, ulaşımdan güvenlik ve çevreye kadar çok çeşitli alanlar bulunuyor.
7. Çerçeve Programına üniversiteler ya da araştırma enstitülerindeki araştırma grupları, sanayi kuruluşları, KOBİ’ler, KOBİ birlikleri, kamu kurumları, uluslararası organizasyonlar, dernekler, kalkınma ajansları başvurabiliyor. Bireysel başvuruları içeren projeler de uygun bulunması durumunda hibe pastasından pay alıyor.

Beyin göçüne katkısı var
TÜBİTAK’ın verilerine göre, çerçeve programlarına bugüne kadar Türkiye’den katılım sınırlı kaldığı için, serbest bırakılan yüklü fonlardan beklenen katkı elde edilemedi. 2003′te 4 milyon euroluk 20 ortaklık kurulabilirken, 2010′da rakam 25 milyon euro ile 200 ortaklığa çıktı. Halen 600′ün üzerinde Türk kuruluşu projelerde yer alıyor. Projelerle sağlanan tersine beyin göçü ise 100′ün üzerinde oldu.

Değerlendirme süreci 5-8 haftayı buluyor
Projelere katılımcı sayısı ve aranan özellikler proje türüne göre değişiyor. Ancak tüm başvurularda aranan ana şart, işbirliği halinde yürütülmesi. Genel olarak, 7. Çerçeve Programı projelerinde en az 3 farklı AB üyesi ülke veya üye olmayan Avrupa ülkelerinden en az 3 bağımsız kuruluşun yer alması gerekiyor. Araştırmacıların eğitimi ve kariyer gelişimlerini amaçlayan projelerde 1 tüzel kişinin bulunması yetiyor. Projenin Avrupa odaklı olması, bilimsel-teknolojik duruma katkıda bulunması, yenilikçiliği, çok ortaklı olması gibi kriterler kabulünde önem taşıyor. Projeleri değerlendirme süreci yaklaşık 5-8 hafta sürerken, proje hazırlığından kontrata kadar geçen süre 1 yılı bulabiliyor.

Tamamı hibe ve geri ödemesiz
AB Çerçeve Programı fonlarının tamamı ‘hibe’ ve ‘geri ödemesiz’ fonlardan oluşuyor. Dolayısıyla sunulan projeler başarılı bulunursa, AB Komisyonu tarafından fonlanıyor. Proje teklifleri doğrudan AB tarafından yapılıyor. Türkiye’de, bilim ve araştırma yoğunluklu bu programda koordinasyonu TÜBİTAK yapıyor. Yetkililer, ‘bu programların ülkelere tahsis edilen maddi bir yardım olmadığının’ altını çizerken, bu programlara katılan ülkelere herhangi bir kota ayrılmadığını vurguluyor.

Atina’da parlamentonun oy çokluğuyla kemer sıkma önlemlerini uygulamayı kabul etmesi ile euro dolara karşı yüzde 0.3’lük bir değer artışı yaşadı.

Yunanistan’ın borcunu ödeyemeyeceğine yönelik endişelerin azalması, Asya borsalarını da yukarı çekti.

Finansal danışmanlık şirketi Shinhan Investment’ın analistlerinden Lee Sun-yeb, “Küresel ekonomik veriler, Yunanistan’a dair olumlu veriler piyasalardaki iştahı artırdı” dedi.

Kur piyasasında gözler şu anda Perşembe günkü toplantısında faizleri yükseltebileceğini açıklayan Avrupa Merkez Bankası’na çevrilmiş durumda.

Diğer yandan Çin’de imalatın son 27 ayın en düşük seviyesine gerilemesi, petrol fiyatlarının düşmesine neden oldu. Vadeli piyasada ham petrolün varil fiyatı 94.32 dolara, Brent petrolün varil fiyatı ise 111.67 dolara geriledi.

DOLAR VE EURO İÇERİDE DÜŞÜYOR

İçeride ise dolar ve euro güne düşüşle başladı.

Dün kapanışta 1.6240 TL olan olar bugün sabahki işlemlerde 1.6140 TL’ye kadar geriledi. Euro da aynı saatlerde 2.3460 TL’den el değiştirdi.

Serbest piyasada önceki kapanışta euronun satış fiyatı 2.3500 lira olmuştu.

Ay başından bu yana yüzde 12 değer kaybeden ABD ham petrolünün varil fiyatı 90.5 dolar seviyelerine kadar indi.

ABD ham petrolünün varil fiyatı ağustos ayı teslimi dün 55 sent değer kaybederek 90,61 dolar olmuştu.

Öte yandan Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı ise 106 doların altında işlem görüyor.

Petrol fiyatları, ABD’den gelen zayıf ekonomik veriler ve petrolde arz fazlalaığına yönelik endişelerle geriliyor. Petroldeki düşüş, geçtiğimiz hafta Uluslararası Enerji Ajansı’nın 60 milyon varillik stratejik petrol rezervlerini piyasaya süreceğini açıklaması ile hız kazanmıştı.

Kritik oylama geceyarısı

Yunanistan hükümeti tüm dünya tarafından yakından izlenen kritik güven oylamaını bu gece yapacak. Gece 24.00′da yapılacak olan oylama, kurtarma paketinin 5. dilim ödemesi için de en önemli şart olarak görülüyor.

Eğer hükümet güven oyu alabilirse ay sonunda harcama kesintilerini oylayabilecek. Avrupa Birliği ülkeleri ve IMF, yeni kredi diliminin serbest bırakılabilmesi için bu kesintilerin yapılması gerektiğinde ısrar ediyor.

BORSALAR YÜKSELDİ

Piyasalar Yunanistan’daki bu oylamaya kilitlenirken, genel beklenti hükümetin bu sınavı atlatacağı yönünde. Borsalar da bu beklenti paralelinde yükseliyor.

ABD’de Dow Jones günü yüzde 0.63, Asya’da da Nikkei yüzde 1.13 artışla tamamladı. İMKB’de benzer şekilde güne yükselişle başladı ve saat 11.55 itibariyle yüzde 1.07 yükseldi ve 61 bin 667 puana tırmandı.

Dolar ise içeride 1.60 TL’nin altına sarkarak 1.5980 TL’ye geriledi. Serbest piyasada önceki kapanışta doların satış fiyatı 1,6070 lira olmuştu.

Euro/dolar paritesi de yüzde 0.3 artışla 1.4352 seviyesine çıktı.

Yunanistan’daki borç krizinin etkisiyle gelişmekte olan piyasalara yönelik risk iştahının bozulması ve yurtiçinde ekonomiye yönelik alınacak tedbirlere ilişkin belirsizlik ve TL’deki yabancı çıkışı piyasaları olumsuz etkiliyor. Dolar 1,62 lira, tahvil faizi yüzde 9′un üzerini görürken Borsa 60 bin puanın altına indi. 59 bin 840′tan dönen endeks, tepki alımlarıyla toparlanarak günü yüzde 0,29 artışla 61 bin 116 puandan tamamladı. Yunanistan’da ikinci kurtarma paketi için çalışmalar sürerken, “Yunanistan iflas ederse” sorusu üzerine senaryolar üretilmeye başlandı. Türk Lirası’nın durumu merak edilirken The Royal Bank of Scotland Ekonomisti Tim Ash, Yunanistan’ın iflası durumunda Türk Lirası’nın dolar karşısında 1,70′leri göreceğini ama 1,80 seviyelerini geçmeyeceğini söyledi. Yunanistan’da kurtarma paketi üzerinde siyasî uzlaşı sağlanamazken, parlamentodaki istifalar da Yunanistan Başbakanı George Papandreu’nun kabineyi yeniden kurma ve ülkeyi temerrüde düşürmekten kurtaracak yeni tedbirlerin parlamentodan geçirilmesini zorlaştırıyor. CNBC-e yayınına katılan Ash, “Türkiye’nin görünümü çok pozitif. Panik yapmamak çok önemli. Türkiye’de sisteme dair bir sorun yok. Bu sağlıklı bir düzeltme, bu da yatırım için iyi bir fikir olabilir.” dedi. Son iki haftada en az 2 milyar dolar yabancı çıkışı olduğunu, belki bu rakamın 3 milyar dolara ulaşmış olabileceğini dile getiren üst düzey bir bankacı, “Merkez Bankası bu çıkışı görecek ve bunu mutlaka dikkate de alacaktır. MB’nin ilk tepkisi ise döviz alım ihalelerinin miktarını azaltmak olur. Belki de ihalelere bir süre ara verilir.” dedi. Sermaye akımlarında gözlenen yavaşlamayı dikkate alan MB, 30 Mayıs’ta günlük döviz ihalelerinde alımı yapılacak tutarın 50 milyon dolardan 40 milyon dolara düşürüldüğünü açıklamıştı. Yunanistan konusunda gelen olumsuz haberlerin, piyasalarda satışların artmasına sebep olduğunu belirten Garanti Yatırım stratejisti Tufan Cömert, “Piyasalarda tedirginlik bir süre daha etkili olacak. Dolar/TL’de 1,6270′in aşılması durumunda yükselişin 1,67′ye doğru sürmesi beklenebilir.” diye konuştu. Borsa’da ise analistler endeks için ilk desteğin 59.800 ve daha sonra 58.000 puanda bulunduğuna dikkat çekerken, endekste 7 Haziran’dan bu yana yaşanan kayıp yüzde 7′ye yaklaştı. Tera Menkul Araştırma Direktörü Ayşe Çolak, “Bu ortamda daha iyi performans beklemek pek mümkün değil gibi görünüyor. Yabancı yatırımcı dövizden çıktığı sürece borsadan da çıkar. TL’deki çıkış da güvene ilişkin bir gösterge. Yabancı çıkışı borsadan da geliyor. Ayrıca, TL’deki değer kaybı borsadaki satışları da tetikliyor.” şelinde konuştu. Öte yandan Morgan Stanley Türk bankaları için “ağırlık artır” tavsiyesi verdi.

AB, Yunanistan’ın iflasını önleme telaşında

AB Komisyonu’nun ekonomik ve parasal işlerden sorumlu üyesi Olli Rehn, Yunanistan’da iflas senaryosunun önlenmesi için herkesi sorumluluğa davet etti. Rehn, yaptığı açıklamada, Euro ülkelerinden ödemenin temmuz başlarında yapılabilmesi için Yunanistan’a 5′inci kredi dilimini pazar günü onaylamalarını istedi. Bu arada IMF ile birlikte bekleyen gözden geçirmenin sonuçlandırılacağına ve ikinci kurtarma paketinin 11 Temmuz’da Euro ülkelerinden onay alacağına inancını dile getiren Rehn, bu sayede iflas senaryosundan kaçınacaklarını bildirdi. Bir taraftan Yunanistan’ın mevcut 110 milyar Euro’luk AB-IMF programında ilerleme sağlarken diğer yandan müzakereleri süren yeni kurtarma paketiyle “kaza senaryolarının devre dışı kalacağını” söyleyen Rehn, Yunan siyasetçileri de sorumluluğa davet etti. Yunanistan ve Avrupa’nın malî istikrarı ve ekonomik toparlanmasında önümüzdeki günlerin kritik önem taşıdığını vurgulayan Rehn, Yunan ve Avrupalı liderlere bu gerçeğin farkında olmaları çağrısında bulundu.  dolar 1,62 lirayı buldu.